میدان مانژ (Manezhnaya Square) یکی از مهمترین میدانهای عمومی و پیادهرو در قلب مسکو، پایتخت روسیه است. این میدان که به زبان روسی “Манежная площадь” نامیده میشود، فضایی باز و پویا است که تاریخ غنی، معماری مدرن و سنتی، و اهمیت فرهنگی و سیاسی را در خود جای داده است. میدان مانژ به عنوان پلی بین میدان سرخ (Red Square) و خیابان تورسکایا عمل میکند و سالانه میلیونها گردشگر و محلی را به خود جذب میکند. این میدان نه تنها مکانی برای استراحت و تفریح است، بلکه نمادی از تحولات تاریخی روسیه از دوران تزاری تا دوران مدرن محسوب میشود. با مساحتی حدود ۲ هکتار (۲۰٬۰۰۰ متر مربع)، میدان مانژ یکی از بزرگترین فضاهای پیادهرو در مرکز مسکو است و در سالهای اخیر، با برگزاری رویدادهای فصلی، به یکی از پرجنبوجوشترین نقاط شهر تبدیل شده است. با یوروگردی همراه باشید.
تاریخچه میدان مانژ
تاریخ میدان مانژ به اواخر قرن ۱۸ میلادی بازمیگردد. این میدان ابتدا به نام میدان موسیفسکایا (Moiseyevskaya Square) شناخته میشد و پس از تخریب صومعه موسیفسکی (Moiseyevsky Monastery) در سال ۱۷۹۸ شکل گرفت. این صومعه که از دوران ایوان مخوف (Ivan the Terrible) باقی مانده بود، بر روی ساحل رودخانه نگلینایا (Neglinnaya River) قرار داشت. پس از تخریب، منطقه به محلی برای کافهها، میخانهها و خانههای عمومی تبدیل شد و به “شکم مسکو” معروف گردید، زیرا پر از مکانهای خوردن و نوشیدن بود.
در دهه ۱۹۳۰، در دوران اتحاد جماهیر شوروی، ساختمانهای قدیمی از جمله هتل بزرگ (Grand Hotel) و عمارتهای نئوکلاسیک طراحیشده توسط اوسیپ بوه (Osip Bove) تخریب شدند تا فضایی برای تجمعات کمونیستی و رژهها ایجاد شود. میدان به نام مانژ تغییر نام داد، که از ساختمان مانژ مسکو (Moscow Manege) الهام گرفته شده بود. در سال ۱۹۶۷، به مناسبت پنجاهمین سالگرد انقلاب اکتبر، نام آن به میدان پنجاهمین سالگرد انقلاب اکتبر تغییر کرد و سنگبنای یک بنای یادبود گذاشته شد که هرگز ساخته نشد.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۰، نام میدان به مانژ بازگردانده شد. در دهه ۱۹۹۰، تحت رهبری یوری لوژکوف (Yuri Luzhkov)، شهردار وقت مسکو، میدان بازسازی شد. یک مرکز خرید زیرزمینی چهارطبقه به نام اوخوتنی ریاد (Okhotny Ryad) ساخته شد که شامل پارکینگ و فروشگاههای لوکس است. این بازسازی در سال ۱۹۹۷، همزمان با جشن ۸۵۰مین سالگرد تأسیس مسکو، تکمیل گردید. میدان همچنین صحنه رویدادهای سیاسی مهمی بوده است، مانند تظاهرات پس از کودتای ناکام شوروی در سال ۱۹۹۱، شورشهای پس از شکست تیم فوتبال روسیه در جام جهانی ۲۰۰۲، و تجمعات ناسیونالیستی در سال ۲۰۱۰. تا سال ۲۰۲۵، میدان مانژ همچنان به عنوان نمادی از تحولات شهری مسکو باقی مانده و پروژههای بازسازی جزئی برای بهبود دسترسی و پایداری محیطی انجام شده است.
مکان و دسترسی
میدان مانژ در منطقه تورسکوی (Tverskoy District) مسکو واقع شده و مختصات جغرافیایی آن ۵۵°۴۵′۲۱″ شمالی و ۳۷°۳۶′۵۳″ شرقی است. این میدان از شرق به هتل فور سیزن مسکو (Four Seasons Hotel Moscow) – که جایگزین هتل قدیمی مسکوا شده و در سال ۲۰۱۴ افتتاح گردید – از جنوب به موزه تاریخی دولتی (State Historical Museum) و باغ الکساندر (Alexander Garden)، از غرب به ساختمان مانژ مسکو، و از شمال به ساختمان قرن هجدهمی دانشگاه دولتی مسکو محدود میشود. میدان مستقیماً به میدان سرخ متصل است و از طریق دروازه ایبریان (Iberian Gate) قابل دسترسی است.
برای درک بهتر موقعیت، میدان مانژ دقیقاً در شمال غربی کرملین قرار دارد و بخشی از شبکه مرکزی مسکو است. دسترسی به میدان آسان است و توسط سه ایستگاه مترو سرویسدهی میشود: اوخوتنی ریاد (Okhotny Ryad)، پلوشچاد روولوتی (Ploshchad Revolyutsii)، و تآترالنایا (Teatralnaya). کد پستی منطقه ۱۲۵۰۰۹ است و به عنوان یکی از مراکز اصلی ترافیکی مسکو، به خیابان تورسکایا (Tverskaya Street) که به سمت سن پترزبورگ میرود، متصل است. بهترین خروجی مترو برای دسترسی مستقیم، خروجی شماره ۷ ایستگاه اوخوتنی ریاد است.
ویژگیها و معماری
میدان مانژ یک فضای پیادهرو باز است که با گلکاریها، فوارهها و مجسمههای الهامگرفته از افسانههای روسی تزیین شده است. یکی از برجستهترین ویژگیها، بازسازی بستر رودخانه نگلینایا است که اکنون زیرزمینی جریان دارد اما بخشی از آن به صورت کانال مصنوعی با پوشش شیشهای بیرون آورده شده تا بازدیدکنندگان بتوانند جریان آب را ببینند. این پروژه بخشی از بازسازی دهه ۱۹۹۰ بود و شامل یک نهر مصنوعی با فوارهها و مجسمههایی از شخصیتهای افسانهای روسی مانند اسب کوهاندار (Humpbacked Horse)، قوها و دیگر عناصر فولکلور است که توسط زوراب تسرتلی (Zurab Tsereteli) طراحی شدهاند. این فوارهها در تابستان محبوبیت زیادی دارند و مکانی برای خنک شدن و عکسبرداری هستند.
مجسمههای تسرتلی در میدان مانژ بحثبرانگیز هستند. تسرتلی، مجسمهساز گرجیالاصل روسی، به دلیل سبک پرزرقوبرق، بیش از حد عظیم و گاهی “کیتش” (kitschy) کارهایش مورد انتقاد قرار گرفته است. منتقدان میگویند این مجسمهها بیش از حد سادهلوحانه و پرهزینه هستند و با معماری تاریخی مسکو همخوانی ندارند، در حالی که طرفداران آنها را نمادی از فرهنگ روسی مدرن میدانند. برای مثال، مجسمه سنت جورج و اژدها بالای گنبد ساعت جهانی، نمادی از مسکو است اما برخی آن را “مسخرهآمیز” توصیف کردهاند. تسرتلی که اغلب با شهرداران سابق مسکو همکاری داشته، بیش از ۱۰۰ اثر در روسیه دارد و کارهایش در میدان مانژ بخشی از میراث هنری دهه ۱۹۹۰ است.
در مرکز میدان، یک گنبد شیشهای چرخان قرار دارد که به عنوان ساعت جهانی نیمکره شمالی عمل میکند و شهرهای بزرگ مانند لندن، پاریس، نیویورک و توکیو را با چراغهایی نشان میدهد که زمان محلی را مشخص میکنند. این ساعت فقط نیمکره شمالی را پوشش میدهد زیرا مسکو در این نیمکره قرار دارد و نمادی از تمرکز بر جهان شمالی است. بالای این گنبد، مجسمه سوار بر اسب سنت جورج و اژدها نصب شده است. در مقابل موزه تاریخی دولتی، مجسمه سوار بر اسب مارشال ژوکوف (Marshal Zhukov) قرار دارد که در سال ۱۹۹۵ به مناسبت پنجاهمین سالگرد رژه پیروزی ۱۹۴۵ رونمایی شد و وزنی حدود ۱۸ تن دارد.
معماری میدان ترکیبی از عناصر تاریخی و مدرن است. هتل فور سیزن مسکو با سبک هیبریدی و مقیاس بزرگ خود، فضای شرقی را تعریف میکند. مرکز خرید زیرزمینی اوخوتنی ریاد شامل چهار طبقه فروشگاههای لوکس (مانند خز، جواهرات، لباس و سیگار) و رستورانها است و در زمان افتتاح، یکی از بزرگترین مراکز خرید زیرزمینی اروپا بود. میدان همچنین شامل غرفههای سوغاتی، کافهها و امکانات تفریحی مانند میزهای پینگپنگ است.
میدان مانژ در چهار فصل
میدان مانژ در طول سال تغییر چهره میدهد و رویدادهای فصلی آن را به مکانی جذاب تبدیل کرده است.
- تابستان: فوارهها روشن هستند و کنسرتهای رایگان، جشنوارههای فرهنگی مانند جشنواره فرهنگ ویتنام (در سال ۲۰۲۵) و فعالیتهای هنری برگزار میشود. دما معمولاً بین ۲۰-۳۰ درجه سانتیگراد است و میدان پر از گردشگران است.
- زمستان: میدان به بازار کریسمس و سال نو تبدیل میشود با درختان تزئینشده، پیست اسکیت بزرگ و غرفههای غذای گرم مانند پنکیک روسی (blini). در دسامبر و ژانویه، تا ۳۰۰٬۰۰۰ نفر در رویدادهای سال نو جمع میشوند و برف منظرهای جادویی ایجاد میکند.
- بهار و پاییز: رویدادهای فرهنگی مانند نمایشگاههای هنری و جشنوارههای فصلی برگزار میشود، اما آبوهوا متغیر است – در پاییز بارانی و در بهار خنک.
این رویدادها بخشی از پروژه “تابستان در مسکو” هستند که در سال ۲۰۲۵ شامل جشنوارههای بینالمللی مانند روزهای فرهنگ امارات بوده است.
رویدادهای برجسته
میدان مانژ صحنه بسیاری از رویدادهای تاریخی و سیاسی بوده است:
- ۱۹۳۲: تخریب ساختمانهای قدیمی و تغییر نام به مانژ.
- ۱۹۶۷: تغییر نام موقت و برنامهریزی برای بنای یادبود انقلاب.
- ۱۹۹۱: تظاهرات پس از کودتای ناکام شوروی، جشن سقوط کمونیسم.
- ۲۰۰۲: شورشهای پس از شکست تیم فوتبال روسیه در جام جهانی.
- ۲۰۱۰: تجمع خشونتآمیز طرفداران فوتبال و ناسیونالیستها، مرتبط با قتل یگور سویریدوف (Egor Sviridov).در سالهای اخیر، رویدادهایی مانند جشنواره تابستانی ۲۰۲۵ با تمرکز بر فرهنگ آسیایی برگزار شده است.
استفاده فعلی، جاذبههای گردشگری و آمار جالب
امروزه، میدان مانژ مکانی برای تجمعات عمومی، گردشگری و خرید است. گردشگران میتوانند از نزدیکی به کرملین، میدان سرخ و باغ الکساندر لذت ببرند. مرکز خرید زیرزمینی امکانات مدرن ارائه میدهد و فوارهها و مجسمهها فضایی جذاب برای خانوادهها ایجاد کردهاند. در زمستان، میدان اغلب با تزئینات کریسمس و بازارهای فصلی پرجنبوجوش میشود. بازدید از میدان رایگان است و بهترین زمان تابستان برای لذت بردن از فوارهها است.
برخی آمار جالب: میدان مانژ بخشی از جاذبههای اصلی مسکو است که در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۳ میلیون گردشگر به مسکو جذب کرد (از جمله میدان مانژ)، و در تابستان ۲۰۲۵، ۷.۴ میلیون گردشگر به مسکو آمدند. هتلهای اطراف مانند فور سیزن با نرخ اشغال ۷۸ درصدی در تابستان، نشاندهنده محبوبیت منطقه است. این میدان نمادی از ترکیب تاریخ و مدرنیته در مسکو است و بازدید از آن بخشی ضروری از تورهای شهری محسوب میشود.
نکات عملی برای گردشگران
- بهترین زمان بازدید: صبحهای روزهای هفته برای اجتناب از شلوغی، یا شبها برای دیدن نورپردازیها (میدان سرخ در شب فوقالعاده است).
- عکسبرداری: بهترین نقاط برای عکس، مقابل موزه تاریخی یا کنار فوارهها است. در زمستان، از پیست اسکیت عکس بگیرید.
- کافهها و رستورانها: کافه بوسکو (Bosco Café) با دید به میدان سرخ، یا کافه پوشکینسکایا (Café Pushkin) در نزدیکی عالی هستند. برای غذای سریع، غرفههای سوغاتی در مرکز خرید را امتحان کنید.
- هشدارها: مراقب جیببرها در شلوغی باشید، به ویژه در رویدادهای فصلی. از مترو استفاده کنید و لباس لایهلایه بپوشید زیرا هوا متغیر است. اگر اولین بار به مسکو میروید، از اکتبر تا آوریل اجتناب کنید – زمستان زیبا اما سرد است.
- دسترسی: از اپلیکیشنهای مترو مانند Yandex Metro استفاده کنید. برای تورهای هدایتشده، از Moscow CityPass بهره ببرید.
