فرودگاه سن پترزبورگ (پولکوو) + اطلاعات خطوط هوایی و مقاصد

فرودگاه پولکووو (به انگلیسی: Pulkovo Airport؛ کد IATA: LED، کد ICAO: ULLI) یکی از مهم‌ترین و شلوغ‌ترین فرودگاه‌های روسیه و اروپا است. این فرودگاه به عنوان دروازه اصلی شهر سن پترزبورگ و منطقه لنینگراد عمل می‌کند و سالانه میلیون‌ها مسافر را جابه‌جا می‌نماید. در ادامه، به طور جامع به تاریخچه، مالکیت و مدیریت، زیرساخت‌ها، خطوط هوایی و مقاصد، آمار ترافیک مسافری، حمل‌ونقل زمینی، رویدادهای اخیر، امکانات مسافری، تجربه مسافران، ابتکارات پایداری، ارتباط با گردشگری سن پترزبورگ و برنامه‌های توسعه آینده می‌پردازیم. با یوروگردی همراه باشید.

تاریخچه

فرودگاه پولکووو در ۲۴ ژوئن ۱۹۳۲ به عنوان یک فرودگاه داخلی دولتی در نزدیکی شهر لنینگراد (نام رسمی سن پترزبورگ از ۱۹۲۴ تا ۱۹۹۱) افتتاح شد. ساخت آشیانه هواپیما از ژانویه ۱۹۳۱ آغاز گردید و در همان سال به پایان رسید. اولین هواپیما در ساعت ۱۷:۳۱ از مسکو با حمل مسافران و نامه‌ها به فرودگاه رسید. ابتدا با نام فرودگاه شوسینایا (به نام ایستگاه راه‌آهن نزدیک) شناخته می‌شد و پروازهای منظمی به شهرهایی مانند پتروزاودسک، پودوج، آرخانگلسک و مورمانسک برقرار کرد.

در سال ۱۹۳۶، پایه‌گذاری ترمینال جدیدی صورت گرفت و هواپیماهای G-2 و PS-84 به ناوگان اضافه شد. در ۱۹۴۱، مسیر تجاری مسافری بین مسکو و لنینگراد افتتاح شد، اما با حمله آلمان نازی به اتحاد جماهیر شوروی، ساخت و ساز متوقف گردید. فرودگاه به خط مقدم جبهه در محاصره لنینگراد (۱۹۴۱–۱۹۴۴) تبدیل شد و پروازها تعطیل بودند. ارتفاعات پولکووو توسط آلمانی‌ها اشغال شد و بمباران‌های توپخانه‌ای انجام می‌گرفت. در ژانویه ۱۹۴۴، فرودگاه از آلمانی‌ها پاکسازی شد و پس از تعمیر باند، پروازهای باری و پستی در ۱۹۴۵ از سر گرفته شد. پروازهای مسافری منظم در فوریه ۱۹۴۸ پس از تعمیر کامل آغاز گردید.

تا سال ۱۹۴۹، پروازهایی به ۱۵ شهر بزرگ شوروی و ۱۵ پرواز کوتاه‌برد در شمال غربی روسیه برقرار بود و ۶,۳۰۵,۳۳۳ تن نامه و ۷۰۸ تن بار جابه‌جا شد. ترمینال جدید در ۱۹۵۱ تکمیل گردید. در دهه ۱۹۵۰، باند طولانی‌تر شد تا هواپیماهای بزرگ‌تری مانند ایلیوشین Il-18 و توپولوف Tu-104 را بپذیرد و عملیات جت آغاز شد. در ۱۵ مارس ۱۹۵۹، اولین جت تجاری (Tu-104 شوروی-۴۲۴۱۹) از فرودگاه پرواز کرد. در دهه ۱۹۶۰، هواپیماهای منطقه‌ای مانند An-24 و Yak-40 اضافه شد و پرواز به ولادی‌وستوک برقرار گردید. استانداردهای ICAO دسته ۱ در ۱۹۶۵ برای عملیات بین‌المللی اجرا شد.

در اواخر دهه ۱۹۶۰، بیش از ۶۰ خط هوایی در فرودگاه فعالیت داشتند. در ۸ فوریه ۱۹۷۱، فرودگاه جایزه انقلاب اکتبر را دریافت کرد. در ۲۴ آوریل ۱۹۷۳، نام فرودگاه به پولکووو تغییر یافت. ترمینال جدید پولکووو ۱ (داخلی) در مه ۱۹۷۳ افتتاح شد؛ این ترمینال با طراحی الکساندر زیک و سقف پنج‌جامه نمادین (برای ایجاد حس فضایی و ورود نور طبیعی) ساخته شد و به عنوان شاهکاری از معماری پست‌مدرن شوروی شناخته می‌شود. ساختمان پیش از جنگ به پولکووو ۲ (بین‌المللی) تبدیل شد. ترافیک داخلی از دهه ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰ حدود ۴۵% در هر دهه افزایش یافت. در ۱۱ آوریل ۱۹۸۶، مناطق جدید در ترمینال بین‌المللی تکمیل شد و ظرفیت دو برابر گردید.

در ۱۹۹۰، ترافیک مسافری به بیش از ۱۰ میلیون نفر رسید. پس از فروپاشی شوروی، ترافیک کاهش یافت. در ۲۰۰۵، فرودگاه از شرکت هواپیمایی پولکووو مستقل شد و مناقصه‌ای برای سرمایه‌گذاری ترمینال جدید برگزار کرد. در ۲۰۰۶، بیش از ۵ میلیون مسافر (۵۰% سطح ۱۹۹۰) جابه‌جا شد. در ۲۰۰۷، معماران گریمشاو برنده قرارداد ساخت شدند. در ۲۰۰۹، کنسرسیوم Northern Capital Gateway (NCG) توسط VTB Capital، Fraport AG و گروه Copelouzos تشکیل شد. NCG در ۲۹ آوریل ۲۰۱۰، اجاره ۳۰ ساله برای عملیات را برد. ساخت ترمینال ۱ (۱۵۰,۰۰۰ متر مربع) در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۰ با حضور ولادیمیر پوتین آغاز شد. ترمینال در ۳ دسامبر ۲۰۱۳ افتتاح شد و تمام عملیات در ۱۴ فوریه ۲۰۱۴ به آن منتقل گردید.

از ۲۰۲۰، انتظار رشد سریع مقاصد وجود داشت، با پیش‌بینی افزایش ۷۵% مسافران تحت توافق OpenSkies/Seventh-freedom برای پروازهای غیرروسی از اروپا، پس از تسهیل ویزا برای گردشگران اروپایی.

مالکیت و مدیریت

فرودگاه متعلق به اداره شهر سن پترزبورگ است و توسط NCG از سال ۲۰۰۹ مدیریت می‌شود. سرمایه‌گذاران شامل VTB Capital (روسیه، بخشی از گروه دولتی VTB)، Fraport AG (آلمان، مدیر فرانکفورت) و Horizon Air Investments S.A. (بخشی از گروه یونانی Copelouzos) هستند. قطر اینوستمنت اتوریتی (QIA) ۲۵% سهام دارد و شیخ احمد الثانی (معاون QIA) و آرتورو کارتا در هیئت مدیره هستند. در نوامبر ۲۰۲۳، ولادیمیر پوتین فرمانی امضا کرد که سرمایه‌گذاران خارجی را موقتاً از مدیریت حذف کرد؛ آن‌ها سهام را نگه می‌دارند اما رأی‌ها توسط شرکت‌های روسی NCG Holding و Advanced Industrial and Infrastructure Technologies-7 کنترل می‌شود. در ۲۰۲۵، Fraport سهام ۲۵% خود را به Orbital Aviation فروخت.

زیرساخت‌ها و امکانات

فرودگاه دو باند دارد: ۱۰R/28L (۳,۷۸۰ متر، بتن-سیمان) و ۱۰L/28R (۳,۳۹۷ متر، بتن-سیمان). ارتفاع فرودگاه ۲۴ متر بالای سطح دریا است. سیستم‌های ناوبری شامل ILS و CAT III برای عملیات در شرایط مه‌آلود است. ظرفیت باربری (Cargo) حدود ۱۰۰,۰۰۰ تن در سال است و یک ترمینال اختصاصی بار دارد.

فرودگاه اکنون یک ترمینال واحد دارد. ترمینال تاریخی پولکووو ۱ (افتتاح ۱۹۷۳، ۴۳,۰۰۰ متر مربع، ظرفیت ۶.۵ میلیون مسافر سالانه) در ۲۰۱۴ بازسازی شد و اکنون تمام پروازهای داخلی و بین‌المللی را مدیریت می‌کند، شامل فروشگاه‌های بدون گمرک، رستوران‌ها و شش پل جت. تا ۲۰۰۸، ظرفیت را превы داد، اما پس از بازسازی، ظرفیت کلی به ۱۷ میلیون مسافر سالانه رسید.

ترمینال ۱ (۱۴۷,۰۰۰ متر مربع، محوطه ۴۰۰,۰۰۰ متر مربع) در ۳ دسامبر ۲۰۱۳ افتتاح شد، پس از تأخیرها و آزمایش با بیش از ۵,۲۰۰ شهروند سن پترزبورگ. دارای ۸۸ کانتر چک‌این، ۱۱۰ غرفه پاسپورت، ۷ کاروسل چمدان، ۱۱۰ جایگاه پارک هواپیما، ۱۷ گیت و ۱۷ پله‌برقی است. طراحی توسط گریمشاو معماران، الهام‌گرفته از سبک سن پترزبورگ، شامل سالن‌های تجاری، رستوران‌ها، داروخانه‌ها، مجسمه‌های هنری (مانند چهار مجسمه از پروژه “I Believe in Angels” دمیتری شورین) و نقاشی‌ها است. ترمینال فعلی پولکووو-۱ شامل ترمینال جدید و ترمینال شوروی بازسازی‌شده به عنوان منطقه خروج است. ترمینال‌های قدیمی پولکووو ۱ و ۲ در ۲۰۱۴ تعطیل شدند.

امکانات شامل فروشگاه‌ها (مانند duty-free با برندهای لوکس مانند Chanel و duty-free روسی)، کافه‌ها و رستوران‌ها (مانند Starbucks، McDonald’s، و رستوران‌های روسی سنتی مانند Teremok)، ATM، زمین بازی کودکان، بانک، میز اطلاعات، اجاره خودرو (از Hertz و Avis)، سالن‌های استراحت (مانند Aeroflot Lounge با Wi-Fi رایگان و خدمات VIP)، خدمات برای مسافران معلول (رمپ‌ها، آسانسورها و صندلی‌های چرخدار) و Wi-Fi رایگان در سراسر ترمینال است. همچنین، یک مرکز انرژی نوآورانه با ظرفیت ۱۰ مگاوات برای تأمین برق پایدار وجود دارد.

خطوط هوایی و مقاصد

پولکووو هاب Aeroflot و Rossiya Airlines و شهر تمرکز Smartavia است. پروازها به اروپا، مدیترانه، خاورمیانه، شمال آفریقا و آسیا انجام می‌شود، اما پروازها به اتحادیه اروپا، بریتانیا، سوئیس، ایسلند، نروژ، آمریکای شمالی، استرالیا، سنگاپور، شمال شرقی آسیا و تایوان به دلیل حمله روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲ معلق است. در ۲۰۲۵، بیش از ۴۵ خط هوایی و ۱۲۳ مسیر به ۱۱۶ شهر در ۲۱ کشور وجود دارد. طولانی‌ترین پروازها: سن پترزبورگ به پوکت (۱۰.۵ ساعت) و بانکوک (۱۰ ساعت).

برخی از خطوط هوایی و مقاصد کلیدی (به‌روز تا اکتبر ۲۰۲۵):

• Aeroflot: چلیابینسک، کراسنودار، مسکو-شِرِمِتِیوو، سمرقند، تاشکند، ولادی‌وستوک، ایروان؛ فصلی: آنتالیا، بانکوک-سوارنابهومی، هورغادا، پوکت، سانیا، شرم الشیخ.
• Air Serbia: بلگراد.
• AJet: استانبول-صبیحه گوکچن.
• Emirates: دبی-بین‌المللی.
• Etihad Airways (جدید از ۲۸ اکتبر ۲۰۲۵): ابوظبی.
• flydubai: دبی-بین‌المللی.
• Kinda Airlines (جدید ۲۰۲۵): آنتالیا.
• Nesma Airlines (جدید ۲۰۲۵): هورغادا.
• Pegasus Airlines: آنتالیا، استانبول-صبیحه گوکچن.
• Rossiya Airlines: آلماتی، آپاتیتی/کییروفسک، آرخانگلسک-تالاگی، باکو، چلیابینسک، گورنو-آلتایسک، گروزنی، ایرکوتسک، استانبول، کالینینگراد، کزان، کراسنودار، کراسنویارسک-بین‌المللی، ماخاچ‌کالا، مینرالنویه وودی، مسکو-شِرِمِتِیوو، مسکو-ونوکوو، مورمانسک، نیستنوارتوفسک، نیستنی نووگورود، نووسیبیرسک، اومسک، اورنبورگ، پنزا، پرم، سمرقند، سوچی، سورگوت، سوکتیوکار، تیوومن، اوفا، ولگوگراد، یکاترینبورگ، ایروان.
• Smartavia: آرخانگلسک-تالاگی، چلیابینسک، گلندژیک، کالینینگراد، کزان، کراسنودار (از ۲۷ اکتبر ۲۰۲۵)، مسکو-شِرِمِتِیوو، مورمانسک، نیستنی نووگورود، نووسیبیرسک، سمرقند، سوچی، سوکتیوکار، اوفا، یکاترینبورگ؛ فصلی: مینرالنویه وودی، اورنبورگ، پرم، تیوومن، ولگوگراد.
• Turkish Airlines: استانبول؛ فصلی: آنتالیا، بودروم، دالامان.
• Uzbekistan Airways: اندیجان (از ۲۷ اکتبر ۲۰۲۵)، بخارا، فرغانه، نامانگان، قرشی، سمرقند، تاشکند، ترمز، ارگنج.

مقاصد محبوب: مسکو (۱۵۹ پرواز هفتگی)، مینسک، استانبول، آنتالیا، سوچی، کالینینگراد، مورمانسک. پروازهای روزانه حدود ۲۰۰ پرواز است و تعداد کارکنان بیش از ۲,۰۰۰ نفر.

آمار ترافیک مسافری

پولکووو دومین فرودگاه شلوغ روسیه و بیست و نهمین در اروپا است. ظرفیت ۱۷ میلیون مسافر سالانه. آمار (از آژانس فدرال حمل‌ونقل هوایی روسیه و منابع به‌روز):

در ۲۰۲۵، بیش از ۱۰ میلیون مسافر سالانه از بیش از ۱۷۰ مقصد جابه‌جا می‌شود. نرخ به‌موقع بودن ۴.۳/۵ ستاره است. روند رشد پس از تحریم‌های ۲۰۲۲ کند شد، اما با تمرکز بر آسیای مرکزی و خاورمیانه، ترافیک داخلی ۳% افزایش یافته است.

حمل‌ونقل زمینی

فرودگاه ۲۳ کیلومتری جنوب مرکز شهر (۲۰ کیلومتری جنوب) واقع است. گزینه‌ها:

• اتوبوس: خط N13 از ترمینال ۲ (۵:۴۰ صبح تا ۰:۴۷ بامداد، هر ۱۵ دقیقه، ۲۰ دقیقه تا مترو مسکووسکایا). از ترمینال ۱: K39. مینی‌بوس‌های مارشروتکا (K39، 39A، K113) سریع‌تر و ارزان (حدود ۱ دلار، دو برابر با چمدان بزرگ).
• تاکسی: غرفه‌های Taxi Pulkovo در سالن ورود (نقدی یا کارت اعتباری، حدود ۳۰ دلار به مرکز). پرداخت به راننده در پایان. خدمات Uber و Yandex Go نیز موجود.
• مترو: ۷ کیلومتری مترو مسکووسکایا (اتوبوس یا تاکسی).
• پارکینگ: در ترمینال موجود (بیش از ۱,۰۰۰ جای پارک).
• انتقال: اجاره خودرو، شاتل‌ها و خدمات VIP. قطارهای سریع‌السیر به مسکو (Sapsan) از ایستگاه مسکووسکایا.

رویدادهای اخیر و حوادث

پس از حمله روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲، پروازها به اروپا و شرق آسیا قطع شد و خطوطی مانند فرانسه، بریتانیا، ژاپن و تایوان عملیات را متوقف کردند. در ۲۰۲۳، سرمایه‌گذاران خارجی از مدیریت حذف شدند. در ۲۰۲۵، Fraport سهام خود را فروخت. پروازهای جدید: Etihad به ابوظبی (از ۲۸ اکتبر)، Kinda Airlines به آنتالیا، Nesma Airlines به هورغادا. در ۳۱ ژانویه ۲۰۲۴، حمله پهپادهای اوکراینی به پالایشگاه نفت نزدیک سن پترزبورگ باعث تعلیق موقت پروازها از ۳:۵۳ تا ۵:۱۱ صبح شد. نرخ به‌موقع بودن بالا و هیچ حادثه عمده اخیر گزارش نشده. فرودگاه به عنوان هاب گردشگری با تسهیل ویزا برای اروپایی‌ها توسعه می‌یابد.

تجربه مسافران و بازخوردها

فرودگاه پولکووو در رتبه‌بندی Skytrax به عنوان فرودگاه ۳ ستاره منطقه‌ای (مناسب برای امکانات، راحتی، تمیزی، خرید، غذا و خدمات کارکنان) ارزیابی شده است. در نظرسنجی ACI ASQ (۲۰۲۰)، رتبه اول اروپا در رضایت مسافران را کسب کرد و ۱۱۳ فرودگاه دیگر را پشت سر گذاشت. در TripAdvisor و Skytrax، امتیاز متوسط ۳.۵/۵ است: نقاط قوت شامل ترمینال مدرن، ناوبری آسان و صف‌های کوتاه پاسپورت (کمتر از ۵ دقیقه)؛ انتقادات شامل شلوغی در ساعات پیک، عدم کیوسک‌های خودکار چک‌این و مدیریت ضعیف جریان مسافران در ایام شلوغ. مسافران از رستوران‌های متنوع و Wi-Fi رایگان راضی هستند، اما برخی از فرآیند ویزای پیچیده شکایت دارند.

ابتکارات پایداری و زیست‌محیطی

پولکووو به پایداری متعهد است و ابتکاراتی مانند سیستم‌های انرژی کارآمد (شامل مرکز انرژی ۱۰ مگاواتی)، مدیریت زباله (کاهش پلاستیک‌های یک‌بارمصرف و بازیافت)، و کاهش انتشار کربن را اجرا کرده است. فرودگاه از استانداردهای IFC برای پایداری زیست‌محیطی و اجتماعی پیروی می‌کند، شامل ارزیابی منابع زیست‌محیطی و تعامل با جامعه محلی. این تلاش‌ها بخشی از هدف کلی روسیه برای کاهش اثرات زیست‌محیطی حمل‌ونقل هوایی است و به فرودگاه کمک می‌کند تا کارآمدتر و مقاوم‌تر شود.

ارتباط با گردشگری سن پترزبورگ

سن پترزبورگ، شهر کانال‌ها و کاخ‌ها، سالانه میلیون‌ها گردشگر جذب می‌کند. فرودگاه پولکووو نقش کلیدی در این دارد: فاصله تا مرکز شهر ۲۰-۳۰ دقیقه (تاکسی)، تا موزه ارمیتاژ ۳۰ دقیقه، کاخ زمستانی ۲۵ دقیقه و کلیسای ناجی بر خون ۳۵ دقیقه. رویدادهای فصلی مانند شب‌های سفید (ژوئن-ژوئیه) با پروازهای افزایشی به مقاصد اروپایی (تحت OpenSkies) پشتیبانی می‌شود. تسهیل ویزای الکترونیکی برای گردشگران اروپایی (تا ۸ روز اقامت) ترافیک را ۷۵% افزایش داده و فرودگاه را به هابی برای تورهای فرهنگی تبدیل کرده است.

برنامه‌های توسعه آینده

برنامه اصلی توسعه (Master Plan) شامل فازهای بعدی برای افزایش ظرفیت به ۴۰ میلیون مسافر تا ۲۰۳۹ است. تا ۲۰۲۵، جایگاه‌های هواپیما از ۴۷ به ۱۰۰ افزایش می‌یابد. در ۲۰۲۶، اولین فرودگاه روسیه با سیستم بیومتریک کامل مسافران (از خرید بلیت تا سوار شدن) خواهد شد؛ تست‌های آزمایشی تا پایان ۲۰۲۵ آغاز می‌شود. فاز دوم سرمایه‌گذاری (۴۵۰ میلیون یورو) برای گسترش ترمینال و زیرساخت‌ها در حال مذاکره است. این برنامه‌ها با تمرکز بر PPP (مشارکت عمومی-خصوصی) و جذب گردشگران اروپایی (مانند ۵۱۴ هزار از آلمان تا ۲۰۲۵) پیش می‌رود.

فرودگاه پولکووو نمادی از پیشرفت حمل‌ونقل روسیه است و با امکانات مدرن، به گردشگران و مسافران سن پترزبورگ، شهر کانال‌ها و کاخ‌ها، خوش‌آمد می‌گوید. برای اطلاعات به‌روز، سایت رسمی pulkovoairport.ru را بررسی کنید.