لوور فقط یک موزه نیست؛ کتابخانه زنده تمدن بشر است. در قلب پاریس، جایی که رود سن با نرمی از کنار کاخ میگذرد، بیش از ۳۸۰٬۰۰۰ شیء در فضایی به وسعت ۷۲٬۷۳۵ متر مربع نگهداری میشود و تنها ۳۵٬۰۰۰ تای آنها برای چشمهای ما روشن است. سالانه بیش از ۱۰٫۲ میلیون نفر (۲۰۲۳) از هرم شیشهای پایین میروند تا در راهروهایی به طول ۱۰ کیلومتر قدم بزنند – مسیری که اگر کامل طی شود، معادل یک ماراتن است. این راهنما شما را نه فقط به دیدن، بلکه به زندگی کردن در لوور دعوت میکند. با یوروگردی همراه باشید.
سفری در ۸ قرن: از خندق تا هرم
داستان لوور از سال ۱۱۹۰ آغاز میشود، وقتی فیلیپ آگوستوس قلعهای سنگی با دیوارهای سهمتری و خندق عمیق ساخت تا پاریس را از وایکینگها حفظ کند. این بنا ساده و خشن بود، اما در سال ۱۳۶۰، شارل پنجم آن را به کاخ سلطنتی تبدیل کرد و اولین کتابخانه سلطنتی را در آن جا داد. قرنها بعد، فرانسوا اول، عاشق هنر ایتالیا، معمار پیر لسکو را آورد و کاخ را به سبک رنسانس بازسازی کرد. لئوناردو دا وینچی در سال ۱۵۱۶ با سه نقاشی – از جمله مونالیزا – به فرانسه آمد و در قلعه آمبواز درگذشت، اما آثارش به لوور رسید.
با انتقال دربار به ورسای، لوور خالی شد و هنرمندان فقیر در آن ساکن شدند. انقلاب ۱۷۸۹ همه چیز را دگرگون کرد: کاخ سلطنتی به موزه عمومی تبدیل شد و در ۱۰ اوت ۱۷۹۳ با ۷۲۱ اثر افتتاح گردید. ناپلئون نامش را به “موزه ناپلئون” تغییر داد و غنایم جنگی از مصر (شامل مومیاییها و مجسمهها) را افزود. پس از شکست او، بسیاری از آثار بازگشتند، اما مجموعه مصری ماندگار شد.
در جنگ جهانی دوم، کارکنان موزه ۴٬۰۰۰ جعبه آثار را در ۲۰۳ کامیون به جنوب فرانسه بردند. مونالیزا در جعبهای چوبی با علامت “M” در قلعه شامبور پنهان بود. پروژه “گراند لوور” در ۱۹۸۱ آغاز شد و هرم شیشهای در ۱۹۸۹ افتتاح گردید – بنایی که ابتدا “غول شیشهای” نامیده شد، اما حالا نماد پاریس است.
معماری لوور: لایههای زمان در یک کاخ
کاخ لوور مانند کیکی چندلایه است. بال سولی قدیمیترین بخش است؛ حیاط مربعی (Cour Carrée) با ۲۴ ستون سفید و تزئینات رنسانس، بزرگترین حیاط رنسانس اروپا به شمار میرود. بال دنون در جنوب، با راهپله عظیم داروساز، حال و هوای نئوکلاسیک دارد و پیروزی ساموتراس بر فراز آن ایستاده است. بال ریشلیو در شمال، با سقف نقاشیشده گالری آپولون و مجسمههای برنزی در حیاط ناپلئون، یادآور شکوه باروک است.
هرم شیشهای، طراحی ای. ام. پی، از ۶۷۳ پانل شیشهای (نه ۶۶۶!) و ۹۵ تن فولاد ساخته شده است. ارتفاع ۲۱٫۶ متر، پایه ۳۵ متر، و در شب با ۴۰۰٬۰۰۰ لومن نور میدرخشد. سه هرم کوچکتر و فوارهها، حیاط ناپلئون را به فضایی جادویی تبدیل کردهاند. لوور با باغ تویلری ادغام شده و از آنجا میتوانید تا شانزهلیزه قدم بزنید.
هشت دپارتمان لوور: سفری در ۶۰ قرن تمدن
۱. آثار باستانی مصر (۵۵٬۰۰۰ شیء | ۳۰ سالن | طبقه -۱ و ۰)
این دپارتمان یکی از کاملترین مجموعههای مصرشناسی جهان است. از پیش از دودمانها (۴۰۰۰ ق.م) تا دوره رومی (قرن ۴ م).
- مجسمه نشسته کاتب (سالن ۶۳۵): مجسمهای از ۲۵۰۰ ق.م با چشمان کریستالی از کوارتز و سنگ سیاه. انگار هنوز مینویسد.
- مومیایی تمسکن (سالن ۶۳۲): مومیایی یک گربه مقدس با ماسک طلایی.
- مجسمه آخناتون و نفرتیتی (سالن ۶۳۳): مجسمههای عظیم از دوره آمرنا.
- سفینه خورشیدی خufu (سالن ۶۳۵): قایقی ۴۳ متری از سدر لبنان، کشفشده در جیزه.
نکته: نور سالنها کم است تا رنگها حفظ شوند – از راهنمای صوتی فارسی استفاده کنید.
۲. آثار باستانی خاور نزدیک (۲۵٬۰۰۰ شیء | ۱۵ سالن | طبقه ۰)
از سومر تا آشور، از ۶۰۰۰ ق.م تا ۶۳۶ م.
- قانون حمورابی (سالن ۲۲۷): استوانه بازالتی ۲۲۵ سانتیمتری با ۲۸۲ قانون میخی.
- گاو بالدار لاماسو (سالن ۲۲۹): مجسمه عظیم آشوری با سر انسان و بدن گاو – نگهبان دروازهها.
- کتیبه داریوش (سالن ۲۲۸): سنگنبشته هخامنشی به سه زبان.
- لوحهای گیلگمش (سالن ۲۳۰): قدیمیترین حماسه مکتوب جهان.
داستان: حمورابی در جنگ جهانی اول در قطار گم شد و بعداً پیدا شد!
۳. یونان، اتروسکی و روم (۱۲۰٬۰۰۰ شیء | ۴۰ سالن | طبقه ۰ و ۱)
بزرگترین مجموعه کلاسیک جهان.
- ونوس میلو (سالن ۳۴۶): آفرودیت بدون دست، کشف ۱۸۲۰ در مزرعهای در میلوس.
- پیروزی بالدار ساموتراس (بالای پله داروساز): مجسمه هلنیستی از ۱۹۰ ق.م، باد در لباسش موج میزند.
- دیسکوبولوس (سالن ۳۴۴): پرتابکننده دیسک، کپی رومی از اثر میرون.
- سارکوفاگ اسکندر (سالن ۳۴۸): نبرد اسکندر با ایرانیان.
نکته: ونوس از ابتدا بدون دست بود – دستها هرگز پیدا نشدند.
۴. هنر اسلامی (۵٬۵۰۰ شیء | ۲ سالن بزرگ | طبقه -۲)
افتتاح ۲۰۱۲ با سقف موجدار طلایی طراحی ژان نوول.
- بشقاب طاووس (سالن ۳۰۱): بشقاب ایرانی قرن ۱۶ با طلا و لاجورد.
- قالی اردبیل (سالن ۳۰۲): یکی از دو قالی مشهور جهان (دیگری در ویکتوریا و آلبرت).
- شمشیر تیمور (سالن ۳۰۳): با جواهرات نشاندار.
ویژگی: سقف ۱۸٬۰۰۰ قطعه آلومینیومی دارد و نور را مانند ستارهها پخش میکند.
۵. نقاشیها (۷٬۵۰۰ اثر | ۶۶ سالن | طبقه ۱)
از قرن ۱۳ تا ۱۸۴۸ – بزرگترین مجموعه نقاشی اروپا.
- مونالیزا (سالن ۶): ۷۷×۵۳ سانت، پشت شیشه ضدگلوله.
- عروسی در کانا (سالن ۷۱۱): نقاشی ۶×۹ متری وریونزه – بزرگترین تابلو لوور.
- آزادی هدایتکننده مردم (سالن ۷۰۰): دولاکروا، نماد انقلاب ۱۸۳۰.
- رفتن مریم به مصر (سالن ۸): کاراواجو با نورپردازی دراماتیک.
- تاجگذاری ناپلئون (سالن ۷۰۲): داوید، ۱۰۰ نفر در نقاشی.
داستان: مونالیزا ۲۸ ماه در توسکانی مخفی بود.
۶. مجسمهها (۱۲٬۰۰۰ شیء | ۲۵ سالن | طبقه ۰ و ۱)
از قرون وسطی تا قرن ۱۹.
- بردگان میکلآنژ (سالن ۴۰۳): دو مجسمه ناتمام برای مقبره ژولیوس دوم.
- روانه میلویی (سالن ۴۰۶): مجسمه قرن ۱۹ با بالهای پروانهای.
- اسبهای مارلی (حیاط ناپلئون): مجسمههای برنزی عظیم.
نکته: بردگان حس “مبارزه با سنگ” را منتقل میکنند.
۷. هنرهای تزئینی (۳۵٬۰۰۰ شیء | گالری آپولون و بیشتر)
جواهرات، مبلمان، سفالینهها.
- تاج ناپلئون (گالری آپولون): با ۶۵۰۰ الماس.
- آینههای ورسای (گالری آپولون): ۳۵۷ آینه در سقف.
- صندوقچه ماری آنتوانت (سالن ۶۳۲): با مروارید و طلا.
داستان: ناپلئون شب تاجگذاری در این گالری خوابید.
۸. گرافیک و چاپ (۲۵۰٬۰۰۰ شیء | کابینت طراحی)
طراحیها، چاپها، نقشهها.
- خودنگاره دورر (کابینت): طراحی با زغال.
- نقاشیهای رامبراند (کابینت): ۱۰۰+ اثر.
دسترسی: فقط با رزرو قبلی.
مسیرهای بازدید: از مبتدی تا حرفهای
مسیر ۱: کلاسیک (۳ ساعت)
هرم → ونوس میلو → پیروزی ساموتراس → مونالیزا → قانون حمورابی → گالری آپولون → باغ تویلری
مسیر ۲: مصر و خاور (۴ ساعت)
هرم → طبقه -۱ → کاتب → مومیایی → حمورابی → گاو بالدار → کافه ماری
مسیر ۳: رنسانس ایتالیایی (۲٫۵ ساعت)
هرم → طبقه ۱ → مونالیزا → رافائل → تیتیان → کاراواجو
مسیر ۴: لوور شبانه (جمعه، ۵ ساعت)
۵ عصر → هرم در غروب → همه بخشها + شام در پل ماری
۲۰ راز و داستان پشت صحنه
۱. مونالیزا ۴ بار حمله شد: اسید (۱۹۵۶)، سنگ (۱۹۵۶)، قهوه (۲۰۰۹)، کیک (۲۰۲۲). ۲. ۸ گربه رسمی لوور: نامها: Napoléon, Cléo, Lili – در حیاط کاره شبها دیده میشوند. ۳. هرم ۶۷۳ پانل دارد – شایعه ۶۶۶ شیطانی است! ۴. ونوس میلو دست نداشت – از ابتدا. ۵. پیروزی ساموتراس در مزرعه پیدا شد – با ۱۰۰ قطعه شکسته. ۶. لوور ۱۰ کیلومتر راهرو دارد – پیادهروی کامل = ۴۲ کیلومتر. ۷. ناپلئون در لوور تاجگذاری کرد – تخت هنوز در گالری آپولون است. ۸. قانون حمورابی در قطار گم شد – جنگ جهانی اول. ۹. مونالیزا در جنگ در جعبه “M” بود. ۱۰. هرم در شب ۴۰۰٬۰۰۰ لومن نور دارد.
نکات عملی: از بلیت تا خروجی
- آدرس: Rue de Rivoli, 75001
- مترو: Palais Royal – Musée du Louvre (خط ۱ و ۷)
- ساعات: چهارشنبه–دوشنبه ۹–۱۸ | جمعه تا ۲۱:۴۵ | بسته: سهشنبه
- بلیت: آنلاین ۲۲ یورو | رایگان: زیر ۱۸، اتحادیه اروپا زیر ۲۶، اولین جمعه ماه (از ۱۸)
- اپلیکیشن: تور صوتی فارسی، نقشه، واقعیت افزوده
- تور مجازی: louvre.fr/virtual
- غذا: کافه ماری (۱۵ یورو)، پل ماری (۴۰ یورو)، پیکنیک در تویلری
- بهترین زمان: صبح زود یا جمعه عصر
لوور ابوظبی، لوور در فیلمها، آینده
لوور ابوظبی (۲۰۱۷) با گنبد ۱۸۰ متری ژان نوول، ۶۰۰ اثر قرضی دارد. لوور در داوینچی کد، موزیکویدئوی بیانسه، و بازی Assassin’s Creed حضور داشته است. تا ۲۰۳۰، ۱۰۰٬۰۰۰ اثر دیجیتالی میشود و گالری آفریقا افتتاح میگردد.
منابع
- وبسایت رسمی لوور
- The Louvre: All the Paintings (۲۰۱۱)
- مستند نتفلیکس The Louvre (۲۰۲۱)
- گزارش سالانه لوور ۲۰۲۳
لوور جایی است که ۶۰ قرن در یک نگاه جا میگیرد. از خندق قرون وسطی تا هرم شیشهای، از قانون حمورابی تا لبخند مونالیزا – هر قدم، یک قرن است. این راهنما همراه شماست، چه در پاریس، چه در خانه.
