موزه ماتیس شهر نیس، فرانسه + راهنما

سلام! اگر شما یک گردشگر عاشق هنر هستید که به دنبال تجربیات اصیل و الهام‌بخش در فرانسه می‌گردید، موزه ماتیس (Musée Départemental Henri Matisse) در شهر کوچک لو کاتو-کامبریسی (Le Cateau-Cambrésis) در منطقه هوت-دو-فرانس (Hauts-de-France)، دقیقاً همان جایی است که باید از دست ندهید. این موزه نه تنها یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های آثار هنری ماتیس در جهان را در خود جای داده، بلکه داستان شخصی و عاطفی او با زادگاهش را روایت می‌کند. تصور کنید قدم زدن در میان نقاشی‌های پرجنب‌وجوش، مجسمه‌های ظریف و کلاژهای انقلابی، در حالی که باد ملایم باغ‌های اطراف صورتتان را نوازش می‌کند و نور مدرن سالن‌های بازسازی‌شده بر رنگ‌های زنده می‌تابد – انگار خود ماتیس شما را به دنیای شادمانه‌اش دعوت کرده. ماتیس زمانی گفته بود: «من فقط می‌خواهم مردم را خوشحال کنم.» اینجا، در زادگاهش، این حس را با تمام وجود لمس خواهید کرد. در این مطلب جامع و به‌روز (تا اکتبر ۲۰۲۵)، همه چیز را از تاریخچه تا نکات عملی بازدید، فعالیت‌های تعاملی و توصیه‌های محلی برایتان توضیح می‌دهم تا سفارتان بی‌نقص باشد. آماده‌اید؟ بیایید شروع کنیم! با یوروگردی همراه باشید.

تاریخچه موزه: هدیه‌ای از دل یک استاد به زادگاهش

هنری ماتیس، یکی از غول‌های هنر مدرن قرن بیستم، در ۳۱ دسامبر ۱۸۶۹ در لو کاتو-کامبریسی به دنیا آمد – شهری آرام و صنعتی در شمال فرانسه، جایی که کودکی‌اش را با تماشای مناظر روستایی و کارگاه‌های نساجی گذراند. این تجربیات اولیه، ریشه‌های الهام‌بخش نقاشی‌هایش بودند؛ مثلاً الگوهای پارچه‌ای که بعدها در کلاژهایش بازتاب یافت. ماتیس، که با فاوویسم (Fauvism) و استفاده جسورانه از رنگ‌ها شناخته شد، در سال‌های پایانی عمرش (۸۲ سالگی) تصمیم گرفت قدردانی خاصی از شهرش بکند. در سال ۱۹۵۲، او ۸۲ اثر شخصی خود را – از نقاشی‌ها و مجسمه‌ها گرفته تا گراورها و کلاژها – به لو کاتو اهدا کرد و حتی چیدمان آن‌ها را شخصاً طراحی کرد. این موزه، تنها موزه‌ای است که ماتیس در زمان حیاتش تأسیس کرد و آن را “تستامنت روحی” خود نامید.

موزه در ۸ نوامبر ۱۹۵۲ در سالن ازدواج شهرداری شهر افتتاح شد، اما متأسفانه ماتیس در سال ۱۹۵۴ درگذشت و هرگز آن را از نزدیک ندید. در سال ۱۹۵۶، مجموعه با ۲۴ اثر از اوگوست هربین (Auguste Herbin)، نقاش انتزاعی بومی منطقه، غنی‌تر شد – هربین که کودکی‌اش را در کامبریسی گذراند، با آثار هندسی و رنگارنگش پلی بین ماتیس و انتزاع مدرن زد. در سال ۱۹۸۲، موزه به کاخ فِلون (Palais Fénelon) – یک بنای تاریخی قرن هجدهم که زمانی متعلق به اسقف‌های کامبری بود و بعدها به عنوان کارخانه پنبه و مدرسه استفاده می‌شد – منتقل شد. در سال ۱۹۹۲، مالکیت آن به دپارتمان نورد (Nord) واگذار شد و در سال ۲۰۰۲ پس از بازسازی گسترده، دوباره افتتاح گردید.

امروز، موزه پس از ۱۸ ماه بازسازی و گسترش (از نوامبر ۲۰۲۳ تا نوامبر ۲۰۲۴)، با مساحتی حدود ۴۶۰۰ متر مربع، ۱۷ سالن نمایش و امکانات مدرن مانند نورپردازی LED و مسیرهای دیجیتال، سومین مجموعه بزرگ آثار ماتیس در فرانسه را میزبانی می‌کند. این بازسازی، طراحی‌شده توسط معمار برنارد دِسمولن (Bernard Desmoulin)، فضاهای جدیدی برای غوطه‌وری تعاملی اضافه کرده و موزه را به یک جواهر پنهان برای گردشگران تبدیل کرده. در طول بسته بودن، آثار موزه به چین سفر کردند و بیش از ۲۶۰,۰۰۰ بازدیدکننده را جذب کردند – حالا نوبت شماست!

مجموعه دائمی: غوطه‌وری در جهان رنگارنگ ماتیس و فراتر از آن

موزه ماتیس بیش از ۱۷۰ اثر از خود ماتیس را در ۱۰ سالن اختصاصی به نمایش می‌گذارد، که مسیر زندگی هنری او را از دوران جوانی تا اواخر عمر ترسیم می‌کند. ماتیس، که با فاوویسم و استفاده جسورانه از رنگ‌ها شناخته می‌شود، در اینجا از سایه‌های اولیه‌اش در بوهن (Bohain، شهری نزدیک) تا شاهکارهای انتزاعی‌اش مانند کلاژهای جَز (Jazz) و پنجره‌های تاهیتی (Fenêtre à Tahiti I و II) دیده می‌شود – حالا با وام ویژه از موزه نیس، هر دو پنجره تاهیتی کنار هم قرار گرفته‌اند تا الهام ماتیس از سفر خیالی‌اش به پلی‌نزی را زنده کنند. برجسته‌ترین آثار عبارتند از:

• نقاشی‌های اولیه: مانند زن با گاندرای آبی (Femme à la gandoura bleue، ۱۹۵۱)، که سادگی و گرمای مدیترانه‌ای را القا می‌کند، و پرتره مادام ماتیس که ریشه‌های خانوادگی‌اش را نشان می‌دهد.
• مجسمه‌ها و برنزها: از دوران سفرهایش به الجزایر و مراکش، مانند مجسمه‌های زن‌های نشسته که فرم‌های نرم و ارگانیک را نشان می‌دهند، و سر زن یونانی که تأثیرات کلاسیک را بازتاب می‌دهد.
• گراورها، طراحی‌ها و کلاژها: بیش از ۵۰۰ گراور از مجموعه تِریاد (Tériade)، شامل آثار ماتیس و همکارانش مانند پیکاسو، شاگال، میرو، لگر و ژیاکومتی. سالن تِریاد به کتاب‌های مصور اختصاص دارد، جایی که ماتیس برای نویسندگانی مثل بودلر، مالارمه و مونتِرلان иллюстраسیون کرده – مثلاً کتاب جَز با طرح‌های پرفروش‌اش.
• پایان عمر: کلاژهای بزرگ اقیانوسیه (Océanie) و پولینزی (Polynésie)، الهام‌گرفته از سفرهای خیالی‌اش به اقیانوسیه، که در سالن‌های جدید با نورپردازی پیشرفته، زنده‌تر از همیشه به نظر می‌رسند.

علاوه بر ماتیس، ۵ سالن به هربین اختصاص دارد – نقاش انتزاعی که ۶۵ اثرش (شامل abstractions geometric) را اهدا کرد – و آثار ژنویو کلِس (Geneviève Claisse)، شاگرد هربین. همچنین، ۳۰ عکس از هانری کارتِه-برِسون (Henri Cartier-Bresson) و عناصری از مجموعه تِریاد (۲۷ کتاب مصور و ۵۰۰ گراور از بزرگان مدرنیسم)، موزه را به پلی بین مدرنیسم، عکاسی و چاپ تبدیل کرده. کل مجموعه بیش از ۲۵۵۵ اثر است، که هر کدام داستانی از عشق ماتیس به “زیبایی تازه جهان” را روایت می‌کند. برخلاف موزه ماتیس در نیس که بر آثار مدیترانه‌ای تمرکز دارد، اینجا ریشه‌های شمالی و شخصی ماتیس برجسته است – صمیمی‌تر و کمتر شلوغ از پمپیدو.

نمایشگاه‌های موقت و رویدادهای به‌روز: رویدادهای هیجان‌انگیز برای گردشگران

موزه همیشه زنده است! با بازگشایی در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، نمایشگاه موقت هنری ماتیس: چگونه کتاب‌هایم را ساختم (Henri Matisse: Comment j’ai fait mes livres) تا ۱۳ آوریل ۲۰۲۵ ادامه دارد. این نمایشگاه منحصربه‌فرد به دنیای کتاب‌های مصور ماتیس می‌پردازد و همکاری‌اش با نویسندگان بزرگ را کاوش می‌کند – ایده‌آل برای کسانی که می‌خواهند لایه‌های عمیق‌تر خلاقیت او را کشف کنند. از ژوئن تا نوامبر ۲۰۲۵، نمایشگاه ماتیس، تِریاد و هربین (Matisse, Tériade et Herbin) با تمرکز بر چاپ و سرگرافی، و آتلیه اریک سیدو (L’Atelier d’Éric Seydoux) برگزار می‌شود. ورود به نمایشگاه‌ها با بلیت اصلی گنجانده شده.

در ۲۰۲۵، رویدادهای فصلی مثل وی‌وان لِ سَمِدی! (Vivement le samedi!) – کارگاه‌های بزرگسالان در سپتامبر – و پِتیت تِت انسپیره دِ لا میتولوژی (Petite tête inspirée de la mythologie) برای خانواده‌ها در ۲۴ سپتامبر، اضافه شده. شب‌های موزه (Nuit des Musées) در ماه مه هم فرصت بازدید رایگان شبانه است. قبل از سفر، وبسایت را برای به‌روزرسانی چک کنید – مثلاً در تابستان ۲۰۲۵، برنامه‌های فضای باز در باغ برگزار می‌شود.

اطلاعات عملی برای بازدید: چطور بروید و لذت ببرید؟

لو کاتو-کامبریسی حدود ۱ ساعتی با قطار از لیل (Lille) یا ۲ ساعتی از پاریس فاصله دارد – یک سفر آسان برای یک روزه! آدرس دقیق: Palais Fénelon, Place du Commandant Richez, 59360 Le Cateau-Cambrésis.

• چطور به موزه برسیم؟ از پاریس، با قطار TGV از ایستگاه Gare du Nord به لیل (۱ ساعت، حدود ۲۰-۳۰ یورو) و سپس با قطار محلی TER به ایستگاه Le Cateau (۳۰ دقیقه، ۵-۱۰ یورو) بروید. کل هزینه حدود ۳۰-۵۰ یورو. اگر با ماشین می‌روید، از بزرگراه A1 به سمت لیل و سپس D643 به لو کاتو (حدود ۲ ساعت از پاریس). اتوبوس‌های منطقه‌ای از کامبری هم گزینه خوبی است. پارکینگ رایگان در نزدیکی Palais Fénelon موجود است – برای سفری سبزتر، قطار را انتخاب کنید!
• ساعات بازدید: دوشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه: ۱۰ صبح تا ۱۲:۳۰ و ۲ تا ۶ عصر. شنبه و یکشنبه: ۱۰ صبح تا ۶ عصر. بسته در سه‌شنبه‌ها و تعطیلات رسمی (۱ ژانویه، ۱ مه، ۱ نوامبر، ۲۵ دسامبر). در ۲۰۲۵، ساعات تابستانی ممکن است گسترش یابد.
• بلیت‌ها: کامل: ۸ یورو (برای نمایشگاه‌های ماتیس)، کاهش‌یافته: ۶ یورو (دانشجویان، سالمندان، گروه‌های بیش از ۱۰ نفر). رایگان: زیر ۲۶ سال (اتحادیه اروپا)، اولین یکشنبه هر ماه، و یک ساعت قبل از بسته شدن (happy hour). بلیت شامل راهنمای صوتی (audio guide) چندزبانه (فرانسه، انگلیسی، اسپانیایی) و دسترسی به همه بخش‌هاست. رزرو آنلاین از museematisse.fr برای اجتناب از صف.
• دسترسی: موزه wheelchair-friendly است با رمپ‌ها، آسانسورها و برچسب Tourisme et Handicap (برای ناتوانی‌های حرکتی، ذهنی و شنوایی). Wi-Fi رایگان، ایستگاه‌های شارژ و سرویس‌های بهداشتی مجهز. برای گروه‌ها، تورهای هدایت‌شده (۱ ساعته، ۴ یورو اضافی) رزرو کنید.

فعالیت‌های تعاملی: فراتر از تماشا

موزه فقط برای دیدن نیست! وی‌وان تُا(موزه) (Viens t’a(musée) au musée) – کارگاه‌های کودکان و خانواده‌ها از ۲۳ آوریل تا ۲ ژوئیه ۲۰۲۵ – جایی است که می‌توانید کلاژ بسازید یا داستان آثار را بازسازی کنید. برای بزرگسالان، راکونت-مِوا اُن اُِوْر (Raconte-moi une œuvre) – جلسات داستان‌گویی – و کارگاه‌های سرگرافی در سپتامبر. اگر خانواده دارید، تورهای کودکان با اپ دیجیتال (شامل بازی‌های واقعیت افزوده) عالی است. این فعالیت‌ها (رایگان با بلیت) موزه را به تجربه‌ای شخصی تبدیل می‌کنند.

تجربه لو کاتو: غذا، اقامت و جاذبه‌های اطراف

لو کاتو شهر کوچکی است، اما پر از طعم‌های محلی! بعد از بازدید، در لِ اِستامینِت دو موزه (L’Estaminet Du Musée) – رتبه ۱ در تریپ‌ادوایزر با ۴.۴/۵ – غذاهای سنتی نورد مثل کربوناد فلماند (خورش گوشت و آبجو) یا سالادهای تازه را امتحان کنید (منو حدود ۱۵-۲۵ یورو). رستوران موزه خودش (Restaurant du Musée Matisse) گزینه‌ای راحت برای ناهار سبک است (۸ صبح تا ۸ شب، رتبه ۳.۶/۵). برای شام، لِ پِتی کِن‌کِن (Le P’tit Quinquin) با غذاهای فلماند و فضای دنج پیشنهاد می‌شود.

برای اقامت، هوتل لِ موتون بلان (Hôtel Le Mouton Blanc) در کامبری (۱۵ دقیقه با ماشین، از ۷۰ یورو/شب) گزینه‌ای راحت با صبحانه محلی است. در لو کاتو، لِ لا ژِر دِ لِز (La Ferme des Lilas) اقامتگاه روستایی دنجی است. جاذبه‌های اطراف: موزه نساجی در بوهن (۲۰ دقیقه، الهام‌بخش ماتیز)، کلیسای نوتِر-دام در کامبری (۱۵ دقیقه) و پارک‌های طبیعی کامبریسی برای پیاده‌روی. اگر وقت دارید، لیل (۱ ساعت) با بازارهایش را اضافه کنید.

نکات گردشگرانه: چگونه بیشترین لذت را ببرید

• بهترین زمان: بهار یا پاییز برای هوای معتدل و باغ‌های ۱.۳ هکتاری موزه (عالی برای پیک‌نیک). در ۲۰۲۵، تابستان را برای رویدادهای فضای باز انتخاب کنید؛ از تعطیلات شلوغ اجتناب کنید.
• برای اینستاگرام شما: عکاسی بدون فلش مجاز است. بهترین نقطه؟ جلوی کلاژ اقیانوسیه با پس‌زمینه رنگارنگش، یا باغ Palais Fénelon برای سلفی آرام. هشتگ #MuséeMatisse و #Matisse2025 را فراموش نکنید – پست‌هایتان را با داستان ماتیس غنی کنید!
• مقایسه با دیگر موزه‌ها: اینجا صمیمی‌تر از نیس (تمرکز مدیترانه‌ای) و ارزان‌تر از پاریس است – ایده‌آل برای یک روز هنری بدون خستگی.
• پایداری و گردشگری مسئولانه: موزه با LED و بازیافت، سبز است. بطری آب قابل استفاده بیاورید (ایستگاه‌های آب رایگان دارد) و با قطار سفر کنید تا کربن‌فوت‌پرینت کمتری داشته باشید.

موزه ماتیس فقط یک ساختمان نیست؛ نمادی از سخاوت، رنگ و زندگی است. اگر به لو کاتو رفتید، حتماً یک قطعه کاغذ رنگی با خود ببرید و الهام بگیرید – ماتیس هم همین کار را می‌کرد! اگر سؤال بیشتری داشتید، خوشحال می‌شم کمک کنم. سفر خوشی داشته باشید! 🎨